تربیت روح
حدیث:
رسول گرامی اسلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله فرمودند: هیچ سهولتی نیست مگر آنکه تو آن را سهل و آسان قرار دهی.
توضیح:
در این کلام گرانقدر، حضرت رسول صلی الله علیه و آله از زاویه ی روانکاوی با ما سخن می گویند. ایشان قدرت انجام وظائف هر انسانی را در روان و تلقین به ذات او دانسته اند.
این قدرت همان عاملی است که در جای دیگر به آن تصمیم و عزم گفته می شود و به این معنا نیست که خدای متعال در موفقیت انسان شریک نباشد.
توضیح بیشتر اینکه: از تو حرکت از من برکت.
مطلب تلقین به نفس حقیقتی بسیار مهم و عموما ناشناخته است.
انسان مسلمان باید از راه تلقین مثبت به نفس، خود را به سوی کمال سوق داده و از جهل و ضلالت دوری کند.
یکی از عوامل عقب ماندگی و جهل، سخت و دشوار پنداشتن وظائف است.
چنانچه کسی در پی تحصیل و طلب علم نرود به این باور که سخت است، کم کم این تلقین منفی انسان را بازنشسته کرده و از راه رسیدن به کمال مانع می شود.
بعضی کارها به خودی خود آسان است اما افرادی آن را دشوار می پندارند، در نتیجه آن عمل بر آنها حقیقتاَ دشوار می شود. اما بعضی اعمال دیگر که انجام دادن آن در حقیقت سخت است، افرادی با تلقین مثبت به نفس خود، آن را سهل و آسان می دانند و به راحتی آن را انجام می دهند.
مقصود کلام حضرت همین است. نه تنها کارهای آسان را سخت نپنداریم بلکه فراتر از این، مسائل سخت را آسان بدانیم تا بتوانیم به راحتی آن را انجام دهیم.
وظائف دینی همانند: نماز، روزه، حجاب، اخلاق نیکو و... تمام اینها با تلقین مثبت بهتر انجام می شود و ثواب بیشتری را خدای مهربان به ما عطا می کند.
حدیث:
حضرت رسول صلی الله علیه و آله نیز فرمودند: اندوه خود را بسیار مکن، آنچیز که مقدر شده است انجام می پذیرد و آنچه که روزی تو است به تو خواهد رسید.
توضیح:
مطلب قضا و قدر الهی بحث مفصلی است. توضیحات ذیل در این باره بسیار مختصر وفشرده است.
قضا یعنی خواست خدا، و قدر یعنی کمیت و کیفیت هر چیزی که در دنیا موجود است.
به عنوان نمونه: وجود آب در این جهان خواست خداست و مقدار و چگونگی وضع آن را قدر تعیین می کند.
قضا و قدر بنابر اراده ی خدای متعال انجام می گیرد، و هر کدام دلیل و حکمتی دارد.
به تعبیری دیگر مقدرات سرنوشت انسان است و تغییر و تبدیلی ندارد، اما بنابر بعضی روایات این امر استثنا پذیر می باشد.
مطلب این حدیث وظیفه ی انسان مسلمان را مشخص می کند تا از راه کمال باز نمانده و غم و غصه ی آنچه را که در سرنوشت او ثبت گشته نخورد.
سزاوار است هر مسلمانی، به مقدراتی که خدا برای او تعیین کرده است راضی و دلگرم باشد. همانا خدا ظالم نیست بلکه عادل و رحیم است. بنا بر این با بندگان خود دشمنی ندارد و آنچه را که خدا برای بنده اش می خواهد در صلاح و خیر بنده است.
مطلب دیگر که برای هر انسانی معین گردیده است، رزق و روزی اوست در دنیا.
مردم در این دنیا، از لحاظ اقتصادی بر سه دسته تقسیم بندی شده اند: ثروتمندان و متمولین، افراد معمولی (حد میانه)، فقیر و تهیدستان.
هر انسانی، در ظاهر، بوسیله ی جهد و کوشش خویش زندگی خود را تأمین می کند، اما در حقیقت خدای عز و جل آن را قبل از تولد یافتن انسان معین کرده است.
این مطلب (تعیین ارزاق بندگان) در روایات مفصلی بیان شده است. و بنابر مضمون یکی از روایات که امام علی علیه السلام آنرا فرموده اند اینگونه عنوان شده است: خدای متعال پیش از آوردن بنده هایش در دنیا رزق و روزی را برای آنان معین می کند و مسائل دیگری همانند عمر ایشان و... را نیز ثبت می گرداند.
حدیث:
حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمودند: چیزی همانند زبان سزاوارتر به زندان کردن و نگهداری نیست.
توضیح:
مقصود از زبان تکلم و حرف زدن است. این مسأله عموما کم به آن توجه می شود به همین دلیل است که حضرت به آن اشاره نموده اند.
ما انسانها اگر که بخواهیم مراقب رفتار و کردار خود باشیم بیشتر به افعالی که از جوارح ما صادر می شود مثل: دست و پا توجه می کنیم، اما زبان را جزو اعمال خود به حساب نمی آوریم.
عموما سرمنشأ تمام مفاسد اجتماعی و اخلاقی زبان است؛ چنانچه از زاویه ی سلبی به آن نظر افکنیم.
سزاوار است انسان پیش از سخن گفتن ابتدا در مورد آن فکر کند، اگر بیان نمودن آن حرف خیر باشد بیان نماید و اگر شر و بد باشد آن حرف را در قید و بند قرار دهد و فراموش سازد.
خدای متعال، تمام افعال و کردار ما را حسابرسی می کند حتی آن اعمالی که در دید ما کوچک و ناچیز بوده است. اگر آن اعمال نیک باشد، پاداش وافری به انسان می دهد و چنانچه آن شر و گناه باشد جزای آن را می دهد.
بنا بر این، سزاوار است هر مسلمانی به تمام افعال خود توجه بسیار داشته باشد مخصوصا زبان خود را نگهبانی کند.
