همدردی در اسلام..
بسم الله الرحمن الرحيم
باز در آتش غم جان جهان می سوزد
شمع می گرید و پروانه ز جان می سوزد
آفتاب نبوی چهره نهان ساخت مگر
که ز حسرت دل ذرات جهان می سوزد
از غم رحلت پیغمبر اسلام هنوز
در تن امت مرحومه روان می سوزد
در میان جسم نبی مانده و تنهاست علی
دل مولاست کزین داغ گران می سوزد
جسم بی جان پدر بیند و حال شوهر
زین مصیبت دل زهرای جوان می سوزد
بیشتر زانکه بسوزد ز یتیمی زهرا
دلش از غربت اسلام چنان می سوزد
که ز جان می گذرد در ره آئین پدر
خانه اش ز آتش بیداد گران می سوزد
شهر بطحا شده پامال شیاطین زمین
یثرب از کینۀ طاغوت زمان می سوزد
همدردی در اسلام..
حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمودند:
سرور اعمال انصاف داشتن با مردم است، و همدردی نمودن با برادر (ایمانی) در راه خدا، و ذکر و یاد خدا در هر حال.
حضرت علی علیه السلام می فرمایند:
همدردی کردن برترین اعمال است.
و نیز فرمودند:
بهترین نیکی همدردی نمودن با برادران (ایمانی) می باشد.
همدردی یعنی چه؟!
در روایات، همدردی را به قرار دادن انسانی خود را در مکان برادر یا خواهر ایمانی خود، و شریک ساختن خویشتن در مصیبت و درد او ترجمه می کنند.
معصومین علیهم السلام، حتی انواع و شاخه های مختلف همدردی، اهمیت و فضیلت این کار را بیان کرده اند.
گاهی اوقات همدردی نمودن دست کشیدن روی سر خم شدۀ یک انسان داغدیده است. در جای دیگر استفاده از کلام نیکو و صبر آمیز می باشد در مقابل یک دوست یا رفیق آسیب دیده.
به هر حال، همدردی نمودن نحوه های گوناگونی دارد و هر نوع فایده های زیادی را دنبال می کند.
فایدۀ مشترکی که تمام انواع همدردی در بر دارد این است: همدردی یک نوع احسان و نیکی است. چنین عملی انسجام و نزدیکی را میان مردم قویتر و پیمان و وفا را در بین آنها محکمتر نگاه می دارد.
چنانچه این صفت در جامعۀ انسانی به کار گرفته شود، هرگز بدی و بد حالی میان مردم کثرت پیدا نکرده و اگر که آن مصیبت و غم مورد جلوگیری و عبرت گیری باشد، به وسیلۀ همدردی، آن مصیبت در تاریخ تکرار نمی شود.
فایدۀ دیگر اینکه آن مصیبت، عظیم و زنده در دید مردم قرار می گیرد و شاید مردم از آن به نحوۀ ضرب المثل یاد کنند.
به عنوان مثال: حاکم دیکتاتور صدام یزید کافر (لعنت بر او و یارانش تا روز قیامت)، وجود او مایۀ عبرت است. اگر تمام مردم جهان با ملت مظلوم عراق همدردی نمایند دیگر همانند صدام کسی حاکم نخواهد شد. در مورد حکام دیکتاتور دیگر نیز همین مطلب وارد است چرا که یکی از عوامل جلوگیری از ظلم و ظالمان به کار گرفتن عمل همدردی در جامعه است.
حال که واژۀ همدردی و بعضی از انواع آن برای ما روشن گشت، دقت نماییم تا برترین نوع آن را شناخته و انجام دهیم.
ابتدا این حدیث شریف را مطالعه نموده و در معنای آن تفکر کنید.
امام صادق علیه السلام فرمودند:
امر ما را زنده نگاه دارید، خدا رحمت کند آنکو را که امر ما را زنده نگه می دارد.
امر، کنایه از هر کاری است که نام و شیوۀ اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام را زنده نگاه می دارد.
بنا بر این، اگر مسلمانی بر اساس فرمایش حضرت عمل کند شامل دعای حضرتش قرار گرفته و فراموش نکنیم که دعای معصوم مستجاب است.
همدردی در مقابل مصیبت اهل بیت علیهم السلام، یکی از راههای زنده نگه داشتن یاد ایشان، یعنی در حقیقت احیاء نام و یاد خدا و در نتیجه بقای اسلام است.
همدردی نه تنها موجب رحمت خدای تعالی است بر ما، بلکه یک وظیفۀ انسانی و اسلامی است.
انواع مختلف همدردی..
شرکت نمودن در مراسم عزا و سوگواری اهل بیت علیهم السلام، خود بهترین کار نیک و همدردی با ایشان است.
گریه نمودن، سینه زدن، زنجیر زنی، تعزیه خوانی و نیز قمه زنی یعنی ریختن قطراتی خون از سر، اگر چه اندک باشد، به عنوان همدردی با سید الشهداء امام حسین علیه السلام و یاران باوفای ایشان، تمام شیوه های مختلف همدردی است.
در بلاد هند و پاکستان، شیعیان دلسوختۀ اهل بیت، در موسم عاشوراء انواع مختلف همدردی و سوگواری را انجام می دهند. چه بسا آنها بیش از شیعیان ایرانی عرض ارادت خود را به ساحت مقدس معصومین علیهم السلام نشان دهند.
یکی از همدردی ایشان با اهل بیت امام حسین، راه رفتن با پای برهنه به روی سنگریزه های گداختۀ آتشین می باشد.
البته قابل توجه شما دوستان، در این عمل معجزه ای بزرگ خوابیده است. کسانی که این کار را می کنند معترف هستند که پای ایشان هرگز نمی سوزد با اینکه آن ریگها گداخته به آتش است.
این نوع عزاداری به گونه ای رواج پیدا نموده است که امروزه نه تنها شیعیان در پاکستان و هند این کار را انجام می دهند بلکه در سرزمنیهای مقدسی مانند عراق و سوریه و ایران و حتی در بعضی از کشورهای غربی مانند آمریکا و لندن و...، شیعیان دلسوخته گرد هم آمده و این مراسم را احیاء می نمایند.
در رابطه با عزای قمه زنی نیز چنین معجزه ای دانسته شده است. به خصوص افراد و مجموعه هایی که مأمور نظم و مراقبت دسته های قمه زنی هستند می گویند: با وجود اینکه افراد زیادی در این مراسم شرکت دارند، در بعضی اوقات لوازم این عزا (قمه) اندک است اما عاشقان امام حسین هر ده نفر، به عنوان مثال، از یک قمه استفاده می کنند اما هیچ یک از آنها مبتلا به مرض و یا التهاب و ورود میکروب در خون نخواهد شد.
نام این را جز معجزه چیز دیگر نتوان گذاشت.
آیا همدردی با اهل بیت علیهم السلام وهن مذهب است؟!
پرسش فوق مطلبی است که به طور شایعه میان اکثر جامعه های اسلامی پراکنده گردیده و موجب ساختار یک شبهۀ دینی شده است. (شبهه مطلبی است مخلوط از حق و باطل که باور نمودن آن موجب دوری از حقیقت می شود)
بسیاری از کسانی که پاسخ این سؤال را آری می دانند، حقیقت معنا و نتائج همدردی را ندانسته اند و به دلیل فقدان علم دینی به حد کفایت از روی جهل در جواب این سؤال بلی می گویند.
بعضی دیگر مصالح شخصی و اجتماعی خود را مقدم بر یکی از سنتهای کهن اسلامی کرده اند که آن همدردی است.
به چنین افراد می توان گفت:
چنانچه همدردی موجب وهن مذهب باشد، نماز که ستون دین اسلام است نیز وهن مذهب است چرا که در مقابل دید یک انسان کافر ایستادن و خم شدن و به روی پیشانی به خاک افتادن عمل بیهوده و خلاف مقام و شخصیت محترم انسانی است.
همچنین به آنها می گوییم:
چنانچه همدردی مانند نماز واجب می بود، شما نیز چون به ظاهر مسلمان هستید چاره ای جز عمل به آن را نداشتید. اما حال که در روایات این عمل واجب شناخته نشده بلکه آن را عملی بسیار نیک (مستحب مؤکد) گفته اند، مسلمانان در این صورت می توانند آن را انجام داده یا ترک کنند.
بنا بر این همدردی را وهن نامیدن به چه عنوان؟!
آیا اعتکاف در مساجد را کسی وهن می نامد؟!
باید گفت: همدردی نمودن حتی در مقابل دید افراد اجنبی و کسانی که با دین اسلام آشنایی ندارند نیز نیکو و بسیار خوب است چرا که آنها را با حقیقت مقام یک انسان و قیمت نفس او آشنا می سازد مخصوصا اگر آن انسان امام معصوم باشد.
بسیاری از اجانب هنگام موسم عاشورای حسینی به تماشا نمودن عزای امام حسین علیه السلام و در مراسم همدردی حضور داشته اند. آنها با دیدن چنین صحنه های داغ و جگر سوز توفیق هدایت و دست یافتن به راه راست را پیدا نموده اند. همچنین با دیدن حقیقت دوستی و وفای هزاران عزادار امام حسین، حقیقت مظلومیت حضرت را درک می نمایند.
البته باید دست افراد اجنبی را خالی نگذاشت و به آنان کتابها و مجله هایی که مصیبت اهل بیت و سنت و هدف همدردی را شرح می دهد داده و با ایشان ملاقاتهایی شود تا سؤالهای آنان کاملا پاسخ داده شود و شبهه ای در این میان باقی نماند.
بیان و رد یک شبهه..
کسانی که با عملی مخالف هستند و در صدد جلوگیری از آن برآمده اند به شیوه های مختلف، ابتدا سعی دارند آن را در مقابل دید دیگران بد جلوه داده و یا آن را یک عمل بیهوده القاء کنند. در نتیجه کم کم عواطف مردم از آن عمل متنفر گردیده و دور می شود.
امداد رسانی و کمک خونی به کسانی که مبتلا به مرضهایی مانند کم خونی می باشند خود یک عمل بسیار نیک است. انسانی که از نظر طبی بتواند به وسیلۀ دادن خون به دیگز افراد کمک رساند نباید در این راه کوتاهی کند.
در این زمان و در هر زمان دیگر نیازهایی مانند مطلب فوق در جامعۀ بشری موجود می باشد و خیرین در این راه کم و بیش زحمت کشیده تا همنوعان خود را از خطر مرگ نجات دهند.
به چه دلیل در موسم عاشوراء اطلاعیه های بسیاری در خصوص امداد رسانی خونی در جامعۀ اسلامی منتشر می گردد؟!
فراتر از این، افرادی پیش از حلول دهمین روز از ماه محرم، سوگواران امام حسین علیه السلام را از شرکت نمودن در مراسم همدردی و قمه زنی نهی کرده و ایشان را تشویق و ترغیب بسیار می کنند تا در گروههای امداد رسانی خونی شرکت نمایند!!
آنها می گویند: عاقل نیست آنکسی که به وسیلۀ خون خود انسانی را نجات ندهد بلکه در مقابل خون خویش را روی زمین ریخته و اسراف نماید!!
در جواب و نقض این شبهه می گوییم: این دو عمل (امداد رسانی خونی و قمه زنی) هر کدام از یکدیگر جدا هستند و انجام هر دو توسط یک انسان ممکن است و هیچ منافاتی با هم ندارد.
یک فرد مسلمان می تواند در نهمین روز از ماه محرم کمک کند به یک انسانی که احتیاج به خون دارد و در روز دهم به عنوان همدردی با امام حسین علیه السلام قمه زند.
چنانچه این انسان بترسد که خود مبتلا به کم خونی شود می تواند به دستورهای طبی عمل نموده و از موادی استفاده کند که خون ساز است.
جواب دیگر اینکه: آیا امداد رسانی مالی به یک انسان محتاج و فقیر با صرف نمودن مال در راه ترویج معارف و علوم اسلامی منافاتی دارد؟!
آیا مالی که خرج شود در راه اعلای کلام اسلام و نشر معارف دینی اسراف است به جای دادن آن به یک فقیر و نیازمند.
هرگز اینگونه نیست و این دو عمل نیز هر یک مکان خود را دارد. در روایات بسیار مسلمانان توصیه شده اند تا به غذای روحی افراد محتاج (آن غذا که عقیده ایشان را درست کند)، بیشتر رسیدگی نمایند تا به غذای شکم.
یک انسان ثروتمند می تواند افراد محتاج زیادی را تکفل کند، و همو نیز می تواند به قدر توان خود معارف دین مبین اسلام را نشر دهد.
بنا بر این امداد رسانی خونی و قمه زنی هر کدام یک عمل خیر است و کسانی که به گوش آنها این شبهه و امثال آن رسیده است با تفکر و رجوع به کتاب خدا و کلام اهل بیت به یقین می فهمند که هر کدام از این دو عمل جای خود را دارد و نمی شود یکی را فدای دیگر کنیم.

چون نوبت شهادت هشتم امام شد
ناچار از مدینه به طوسش مقام شد
مأمون طلوع دولت خود در غروب یافت
صبح امید زادۀ هارون چو شام شد
کرد آنچه کرد با پدرش پیش از آن پدر
غافل ز دادخواهی روز قیام شد
زان زهر جانگداز که بنهفت در عنب
عناب لاله رنگ علی سبزه فام شد
مأمون شوم و زشت و لعین شادکام گشت
از زهر چون امام مبین تلخ کام شد
ارکان خانۀ تنش آتش گرفت و سوخت
بر خانۀ خدای گه انهدام شد
ثانی کعبه گشت مزار مطهرش
زان مدفنش مطاف خواص و عوام شد
پیچیده شد زمین و رسیدش پسر به سر
پیشش برفت روح ز جسم پدر به در


خوشا به حال کسانی که توفیق عرض ارادت هر چه بیشتر به پیشگاه امام حسین و یاران حضرتش به آنها داده شده است.
با زنده نگاه داشتن یاد خدا و نمایندگان او ایمان در قلبها قویتر و روح معنویات در وجود انسان بیشتر می گردد.
ماه محرم و صفر موسم ابراز همدردی و محبت به خاندان وحی و رسالت است. اهمیت همدردی در این مناسبت به گونه ای بوده و هست که بنا بر روایات اسلامی، حتی پیامبران الهی علیهم السلام پیش از اسلام، یعنی قبل از ولادت امام حسین علیه السلام و به وقوع یافتن جریان سوزناک کربلا، همۀ انبیاء به نحوه ای به یاد مصیبتی که در آینده خواهد آمد برای حضرتش همدردی نموده اند.
جریان پیامبران و همدردی با امام حسین به تفصیل در کتاب بحار الأنوار ذکر شده است.
بیائیم تا زنده هستیم از همدردی با امام حسین و اهل بیت او کوتاهی ننمائیم تا در برزخ و قیامت از فوائد این عمل محروم نمانیم...

