سخن نــــــــــــــــور

بسم الله الرحمن الرحیم

بر روی رضا شمس امامت صلوات

بر شافع ما روز قیامت صلوات

در شام ولادتش که شادند همه

بفرست بر این روح کرامت صلوات

برگزیده ای از فرمایشات أمیر مؤمنان حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام

حدیث:

برترین اعمال آن است که ادا کند واجب تو را.

شرح:

هر انسانی بر مسئولیتها و واجباتی ملزم است. او اگر وظایف خود را انجام ندهد سرزنش خواهد شد و نتیجۀ بدی خواهد دید.

یکی از عواقب سر باز زدن از انجام دادن مسئولیتهای شخصی، عدم رسیدن به کمال و رشد می باشد.

مشکلی که مانع از رسیدن به کمال انسان شود تمایل پیدا نمودن به مسائلی است که به وی مربوط نمی شود. چنین انسانی وظائف و واجبات خویش را فراموش کرده و در صدد بیهوده گرایی می شود.

بنابر این برترین عمل برای هر انسان انجام دادن واجبات اوست. این واجبات شامل وظائف و امور دینی و نیز شامل مسائل مادی و دنیوی است.

حدیث:

برترین چیزی که تجربه نموده ای آن است که تو را پند دهد.

شرح:

در روایات و کلمات معصومین علیهم السلام بسیار تأکید شده است که انسان از هر عملی که انجام می دهد درس و عبرت گیری کند.

فراتر از این از اعمال و تجربه های دیگران نیز عبرت گیرد.

همیشه و در هر کجا که باشد راه و رسم زندگی او وابسته به علم و عمل و پند پذیری باشد.

حضرت امیر علیه السلام بیهوده کلامی را نمی فرمایند. این تذکر برای افرادی است که تفکر و تدبر و دقت در کردار خویش و اعمال خود ندارند.

بنابر این در انتهای کار خود به پشیمانی و تأسف می رسند، چرا که قبل از آن نیز همین تجربه را کرده و در چاه حیرت و پشیمانی افتاده بوده اند.

کلام بسیار زیبای دیگری از حضرت به یادم آمد که فرمودند: مؤمن هرگز از یک سوراخ دو بار گزیده نمی شود.

کنایه از اینکه باید دقت و سعی نمود در حفظ نمودن تجربه ها و پند گیری از آنها.

علما و دانشمندان بسیاری معترفند بر اینکه: بعضی اوقات انسان از تجربه ها بیشتر علم میآموزد تا از دانستن علم قبل از اینکه در مرحلۀ عمل قرار گیرد.

حدیث:

برترین چیزی که بدان کارهای خود را به فلاح و رستگاری رسانی، ذکر و یاد خدای پاک و منزه می باشد.

شرح:

ذکر و یاد خدا منحصر به وردهای معین مانند لا اله الا الله و الحمدلله و سبحان الله و ماشاءالله و ... نمی باشد، هر چند که از جانب معصومین علیهم السلام ختمهایی برای قضاء حوائج و رهائی از مشکلات ذکر شده است. اما منظور حضرت در این حدیث فراموش ننمودن یاد خدای عز و جل می باشد در هر حال.

یاد خدا نمودن گاهی به وسیلۀ بیان نمودن نامهای مبارک اوست توسط زبان و گاهی به یاد او بودن در قلب و روان.

انسان اگر قبل از اقدام به هر کاری خدای خود را به یاد آرد و با نام او که رحمان و رحیم است کار خود را آغاز کند، حتما تیر به نشان خواهد خورد.

کلمات و احادیث بسیاری در این مضمون وارد شده مانند کلام حضرت صادق علیه السلام که فرمودند: هر کاری که سر آغاز آن خالی از یاد خدا باشد به تحقیق که آن کار کامل و استوار نخواهد شد.

به وسیلۀ یاد خدا انسان عمل خود را سنجش می کند. آیا صحیح و نیک است یا نادرست و بد.

فراتر از این، ممکن است عاقبت کار بر من ناپیدا باشد اما خدای مهربان به خاطر اینکه من به یاد او بودم و عمل خود را بر مبنای رضایت او برپا نمودم، نتیجۀ آن کار را نیک و پیروز قرار دهد حتی اگر طبیعت آن به  پیروزی نزدیک نباشد.

خوب است به این نکته توجه کنیم.

به عنوان مثال: بعضی از ما انسانها هنگامیکه تصمیم بر انجام دادن عملی را گرفته، در حقیقت اراده بر انجام شدن آن را داریم بدون اینکه خود سعی و تلاشی کرده باشیم. از خدا نیز توقع داریم که او از اول تا آخر آن را انجام دهد.

بله، خدای متعال می تواند هر کاری را انجام دهد اما او از ما در دنیا عمل می خواهد و این دنیا برای ما یک سالن امتحان است.

بعضی افراد با نشستن در خانه ها و خواندن وردی مانند: "یا هو یا من لا هو الا هو" می خواهند همۀ کارهای خود را اینگونه به هدف رسانند.

بله، اگر من با یاد خدا کاری را انجام دهم و این ورد را گویم نیکوست. اما چنانچه بدون سعی و کوشش تنها امید خود را به این کلمات و اوراد قرار دهم بیهوده خواهد بود.

این خواستۀ امیرالمؤمنین علیه  السلام از ما نمیباشد.

پس با یاد خدا در ظاهر و در باطن، با قلب و لسان، کارهای خود را به پیروزی رسانیم.

با نام رضا به سینه ها گل بزنید

وز اشک به بارگاه او پل بزنید

فرمود: به هر زمان گرفتار شدید

بر دامن ما دست توسل بزنید

بار خدایا، تنها توئی قدرتمند و توانا، پیروزی و عزت از آن توست. بر بنده ات از الطاف خویش پیوسته بباران و قلم عفو بر گناه او بکش. تنها توئی پروردگار رؤوف و رحیم.

احادیث ذیل از کلمات درر بار و گفته های دلنشین آقا امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام می باشد

بدترین عمل آن است که مایۀ خرابی و فساد معاد و آخرت تو شود.

شرح:

سؤال: چه عملی بد می باشد؟

جواب: هر کاری که مایۀ نارضایتی و غضب خدای متعال شود، آن عمل بد و مردود است.

اعمال بد همانند اعمال نیک، درجات و نوعیتهای گوناگونی دارد. مثلا دروغ از گناهان کبیره و عمل بسیار قبیح و زشتی است اما در مقابل جنایاتی مانند آدم کشی و قتل بدتر می باشد.

گاهی اوقات انسان عادی گناهی را انجام داده اما بعد پشیمان می شود و از خالق خود طلب مغفرت و بخشش می کند، خدای رحیم هم وعدۀ بخشش و رحمت به بندگان خود داده و از گناهان می گذرد.

اما بعضی از انسانها پای خود را فراتر گذاشته و کار همیشگی آنها گنهکاری است. یعنی هنوز پشیمان نشده از گناهی مرتکب عمل ناشایست دیگر می شوند. منظور حضرت نیز در این حدیث چنین شخصی می باشد که گناه را عادت خود قرار داده و از خدا هیچگونه شرم و حیایی ندارد.

در اینجا باید نکتۀ بسیار مهمی را در نظر داشت.

چنانچه شیطان انسانی را به طرف گناهی سوق دهد و سپس این انسان پشیمان شود و توبه کند نباید کردۀ خود را نادیده بگیرد و فراموش کند.

اگر اینگونه شود هر انسانی گناهان بسیار انجام می دهد و سپس توبه می کند و طلب مغفرت کردن را به تمسخر گرفته در نتیجه گناه خود را کوچک و ساده می پندارد.

انسان در دنیا باید در صدد ساختن و فراهم نمودن زندگانی نیک در آخرت و دار ابدی برای خویشتن شود. باید او اعمالی را که مایۀ فساد و از بین بردن ثوابها و پاداشهای الهی می شود ترک نموده و جایگزین آن اعمال نیک و پر ثمر را قرار دهد تا آخرتی نیکو و مقامی رفیع و بلند در بهشت داشته باشد.

حدیث:

بدترین برادران تو آن است که تو را به باطل و امر ناحق راضی و خشنود گرداند.

شرح:

حضرت امیر المؤمنین علیه السلام با این کلام بسیار زیبا، مطالب بسیاری را به ما گوشزد می کنند.

اول اینکه: هر انسانی قابلیت تغییر و تحول پذیری را در اخلاق و رفتار و فکر و باور خویشتن دارد. به قول مثل معروف "کمال همنشین در من اثر کرد".

باید از دیگران رفتار و کردار نیک را آموخت اما در برابر کردار های زشت و گناهان باید استقامت کرد و رنگ شیطانی را نباید به خود گرفت.

دوم اینکه: اگر کسی ما را با مسأله ای باطل و خلاف حق خوشنود گرداند، باید به یقین بدانیم که به باطل گرویده شده و از اهل باطل هستیم. اگر اینگونه تحولی پیدا نمودیم بدانیم که عاقبت این حالت به ضرر من است و چنین برادر و دوستی مانند شیطان به ظاهر دوست ولی در حقیقت دشمن ما می باشد.

حدیث:

بدترین مردم آن کسی است که امید دریافت خیر از او نیست و از شر او نیز ایمنی نباشد.

شرح:

در نظر خود انسانی مغرور و متکبر را مجسم کنید، که نه اهمیتی به دیگران می دهد و نه برای خواسته ها و منزلت ایشان احترامی قائل است.

انسانی که همیشه عصبانی و به اصطلاح (آتشی) است. از زاویۀ دیگر پر توقع و خسیس. او می خواهد همه به او توجه کرده و خواسته های او را جوابگو باشند.

چنین انسانی اگر کاری انجام دهد برای خود اوست و برای دیگران زحمت نمی کشد و در مقابل شر وبدی بسیار زیاد از او عاید دیگران می شود.

بنابر این اگر انسان عاقل این حقیقت را بداند هرگز چنین شخصی را دوست و همنشین برای خود قرار نمی دهد.

حدیث:

بدترین اخلاق و کردار تکبر می باشد.

شرح:

مفهوم این حدیث کاملا واضح است و نیازی به شرح ندارد. اما در عین حال دانستن چیزی که می دانیم مرور بر آن برای مرتبه ای دیگر بسیار مفید می باشد.

اگر تکبر ورزیدن جایز و صحیح بود خدا بر بندگانش تکبر می ورزید. چرا که او شایستۀ این کار است.

تمام قدرتها و مزیتها به دست اوست. تمام این جهان و ما فیها را او پدید آورده.

او قوی و قدرتمند است و ما ضعیف هستیم.

اما با تمام گناهانی که از بنده سر می زند، اما به مجرد پشیمان شدن و ندامت و طلب مغفرت کردن، خدای تعالی از گناه او در می گذرد و جوابگوی تمام بندگانش می باشد.

ابلیس نیز یکی از دلایل رانده شدن او از بهشت همین تکبر بود.

انسان ضعیفی مانند من که گاهی بر اثر حالت تب و لرز و یا سردرد خود را در بستر مرگ می پندارم و یا کاملا فاقد از انجام دادن کارهای روزانۀ خود می شوم، به چه دلیل می توانم بر دیگران تکبر ورزم.

انسانی که خدا عقل و اندیشه و فهم را به او ارزانی داشته است، بیاید و این نعمتها را زیر پا قرار دهد و پیروی از ابلیس رانده شده نماید چگونه است؟

در پایان از خدای رحیم و مهربان طلب می نماییم تا ما را با اخلاق خود آشنا سازد و نور علم و ایمان را در قلبهای ما بیش از پیش بتاباند. همانا اوست بسیار شنوا و بسیار دانا...