سخن نــــــــــــــــور

                                     بسم الله الرحمن الرحیم

حدیث: رسول گرامی اسلام حضرت محمد صلی الله علیه و آله فرمودند:

إستحیوا من الله حق الحیاء، من استحیی من الله حق الحیاء فلیحفظ الرأس و ما وعی ولیحفظ البطن و ما حوی ولیذکر الموت والبلاء و من أراد الآخرة ترك زينة الحياة الدنيا فمن فعل ذلك فقد استحيى من الله حق الحياء.

از خداوند چنانکه شایسته است شرم کنید، هر که از خدا چنانکه شایسته است شرم کند، سر و آنچه در بر دارد را حفظ می نماید (از گناه)، و شکم  و آنچه حاوی آن باشد را نیز حفظ گرداند (از لقمه ی حرام و...)، و مرگ و بلا را به خاطر داشته باشد، و هر کس طالب آخرت باشد زینت این جهان را ترک کند، پس هر که چنین کند از خدا چنانکه باید شرم نموده است.

شرح:

ابتدا باید گفت صفت شرم در تمام کردار و حرکات و وجنات انسان وارد است. و شرم از خالق کون و مکان در تمامی اعمال و کردار آدمی باید نمایان شود.

شرم از خدای متعال در انجام واجبات به این صورت است که بنده ی او آن اعمال را به طور شایسته و پسندیده انجام دهد و محرمات و گناهان را نیز ترک گفته و از آن ها خودداری نماید.

حضرت رسول صلی الله علیه و آله این دو مطلب عمده را با مثالی چند عنوان نموده و چنانچه خوب دقت کنیم خواهیم دانست که حضرت به سائر ابعاد شرم نمودن از خدای متعال اشاره نموده اند.

نخست گناهانی که منشاء آن درون سر باشد را بیان نموده اند، اعم از فکر و تخیلات و نقشه ریزیها و باورهای اعتقادی و غير اعتقادی.

سپس در پی درون انسان که شکم او باشد رفته اند و آن نیز به غیر از معده و امور تغذیه ی انسان (حلال و حرمت آن)، که به قلب او نیز اثر می گذارد.

قلب انسان نه مقصود قلب صنوبری است بلکه همان ذات او و منشاء باور و اعتقادی انسان است. همانند مغز که باور آدم را تحلیل و بررسی می کند، قلب نیز آن را در خود جای داده و هضم می کند.

بسیاری از گناهان همانند: کینه، نیت بد، حسد، عدم راستی و صداقت (نفاق) و غیره در قلب (درون) انسان پرورش می یابد. چنانکه مسلمان این صفات را از درون خود بیرون نسازد در عمل و کردار او نمایان شده و به غیر از گناهی که مرتکب می شود، این انسان، از خدا بی شرمی کرده و با خدای متعال در صدد جنگ برآمده است.

به خاطر سپردن و در مد نظر داشتن مرگ و احوال قیامت (بلاء و عقوبت الهی)، انسان را کمک می کند تا به راحتی ترک گناه کرده و با این اقدام دلیرانه، از خدا شرم کند.

و اما دنیا و زرق و برق آن غالبا انسان را گستاخ کرده، به گناه کشیده و از انجام وظیفه ی بندگی در مقابل حق تعالی باز می دارد. بنابر حدیث شریف دیگر: "دنیا و آنچه در بر دارد دامی از دامهای ابلیس در مقابل فرزندان آدم است". اما از سوی دیگر انسان عاقل می تواند از این دنیا به گونه ای بهره مند شود که نه تنها به آخرت و دار ابدی او صدمه وارد نکند بلکه توشه ای سنگین و بارور شده برای عاقبت نیک این بنده باشد.

بنابر این، فراگرفتن محتوای این حدیث شریف و عمل نمودن به مضامین آن راهی است به سوی عاقبت نیک و تقویت کننده ی ارتباط آدم با خالق هستی. هر مقدار شرم بنده از خدای مهربان بیشتر شود مقام او در نزد پروردگار بلندتر گردد.

حدیث: امام صادق علیه السلام فرمودند:

الحیاء من الإيمان و الإيمان في الجنة.

شرم نمودن جزو ایمان است و عاقبت ایمان بهشت است.

شرح:

ایمان چیست؟ با بررسی بسیاری از روایات که در این زمینه سخن می گوید، ایمان، بنا بر توضیح فشرده، اعتقاد و باور و یقین را گویند. یعنی تمام اعتقادات انسان مسلمان گردآورده شده و آن ایمان است و فاعل آن مؤمن خوانده می شود.

ایمان ابعاد مختلفی دارد. یک بعد آن شرم است. چنانکه مؤمن فاقد این صفت شود ایمان خود را ناقص کرده است.

بهشت پاداش پسندیده ی مؤمنان است. اگر انسان مؤمن مراتب ایمان را تکمیل کرده باشد عاقبت او بهشت است. اما این در صورتی است که اعمال او نشانگر چنین ایمانی باشد. یعنی ایمان درونی تنها منجر به بهشت نمی شود و باید در جوارح انسان نمایان گردد.

پی نوشتها

ــــــــــــــــــــــــ

حدیث اول: نهج الفصاحه

حدیث دوم: المواعظ و النصائح